Monthly Archives: Grudzień 2012

5. spotkanie

W dniu 6 grudnia 2012 r. odbyło się kolejne spotkanie grupy „Filozofia w Informatyce”, które miało miejsce w Akademii Ignatianum. Referat pt. Empiryczne aspekty informatyki (w kontekście badań nad sztuczną inteligencją) wygłosił P. Polak.

W referacie przedstawiono genezę informatyki i wskazano jak rzutowała ona na ujmowanie jej metodologii. Informatykę początkowo uważano za część matematyki (z reguły matematyki stosowanej) i sądzono, że metodologia matematyki powinna zostać przeniesiona na metodologię tej dziedziny. W środowiskach inżynierskich uważano natomiast informatykę za część działalności inżynierskiej, której celem jest budowa i obsługa maszyn cyfrowych. Podejście to utrwaliło się nawet w amerykańskiej nazwie dyscypliny: computer science.

Pierwsze pomysły związane z wprowadzeniem metodologii empirycznej wiążą się z działalnością prekursorów sztucznej inteligencji H. Simona i A. Newella. W pracy z 1976 r. zdefiniowali oni informatykę jako naukę empiryczną, a rozumienie to odnosili do swych badań na gruncie AI.

Późniejsza refleksja metodologiczna skłoniła się ku wyróżnieniu głównych paradygmatów uprawiania informatyki, w tym paradygmatu nauk przyrodniczych (scientific). W ostatnich latach odżyła dyskusja nad tym paradygmatem w związku z coraz powszechniejszymi głosami o kryzysie w koncepcjach rozwoju informatyki. Wydaje się, że paradygmat racjonalistyczny (matematyczny) oraz technokratyczny (inżynieryjny) wyczerpały możliwości obecnego rozwoju tej dziedziny. Stąd obiecujące wydaje się redefiniowanie informatyki jako dyscypliny opisującej naturalne procesy obliczeniowe (informacyjne). Dodatkowym argumentem za przyjęciem takiego stanowiska są odkrycia w różnorodnych naukach przyrodniczych, które ukazują naturalne mechanizmy obliczeniowe w przyrodzie. W związku z tym należy postawić pytanie o miejsce i rolę informatyki w strukturze nauk przyrodniczych oraz pytanie o metodologiczną specyfikę informatyki, rozumianej jako nauka empiryczna o przyrodzie.
W referacie zaznaczono również możliwość alternatywnego ujęcia kwestii empiryzmu informatyki z punktu widzenia platonizmu matematycznego na bazie koncepcji R. Penrose’a. (autoreferat).

Po referacie odbyła się krótka (ze względu na brak czasu) dyskusja nad podstawowymi kwestiami metodologicznymi związanymi z informatyką. Jednym z ważniejszych problemów poddanych dyskusji była kwestia postawy dogmatycznej (w sensie popperowskim) dominującej w informatyce. Zwrócenie uwagi na hipotetyczny charakter wypowiedzi oraz konieczność ich testowania są bardzo ważne dla usunięcia myślenia mitycznego, które paradoksalnie znalazło silne oparcie w tej dziedzinie. Koncepcje empiryczne w informatyce metodologicznie są więc obiecujące, ale nie można również zapominać o Penrose’owskiej alternatywie dla rozumienia metody informatyki.

Materiały: prezentacja do referatu w formacie PDF.

W spotkaniu wzięli udział:

  1. K. Czarnecki
  2. R. Janusz
  3. A. Olszewski
  4. P. Polak
  5. P. Urbańczyk
  6. S. Wilk
  7. M. Wilkowska

Następne spotkanie odbędzie 10 stycznia 2012 r.