Category Archives: informatyka humanistyczna

Konferencja Machine Ethics and Machine Law

W dniach 18-19 listopada, w Krakowie, odbędzie się konferencja poświęcona badaniom kwestii etycznych i prawnych związanych z sztucznymi systemami.

Celem konferencji jest przedstawienie różnych perspektyw: filozofii i etyki, prawa, robotyki i kognitywistyki. Organizatorzy konferencji wyrażają nadzieję, że wymiana idei między naukowcami z różnych dziedzin może poszerzyć zagadnienia dotyczące moralnego i prawnego wymiaru sztucznej inteligencji oraz pozwoli na współpracę.

hand-697264_1280.png

Strona konferencji znajduje się pod adresem :

Machine Ethics and Machine Law

 

 

 

 

 

Reklamy

34. spotkanie – socjologia a wnioskowanie z dużych danych

Podczas drugiego marcowego spotkania Radosław Michalski (Politechnika Wrocławska) gościnnie wygłosił referat pt. „Blaski i cienie wnioskowania z dużych danych podczas analizy procesów społecznych”.

big-data-1084656_640Podstawowe pytanie, na które poszukujemy odpowiedzi brzmi: czy posiadanie dużych danych czyni nas bardziej świadomymi w kontekście wnioskowania o procesach społecznych? Pytanie to stało się punktem wyjścia dla referatu, w którym podjęto najpierw próbę uściślenia czym są popularne ostatnio „duże dane” (Big Data), a następnie przeprowadzona została analiza metodologiczna dotycząca zastosowań informatycznych narzędzi operujących na takich danych w badaniach socjologicznych. Zagadnienie to poddane zostało interesującemu krytycznemu ujęciu.

Autoreferat

Tematyka referatu dotyczyła fenomenu wnioskowania z dużych danych, często pozyskiwanych w sposób zautomatyzowany (systemy informatyczne portali społecznościowych, operatorów telekomunikacyjnych itp.). Dysponując ogromnymi możliwościami zdobywania tego typu danych, wiele dziedzin nauki, w tym tzw. obliczeniowe nauki społeczne (ang. computational social science) bardzo chętnie wykorzystują je do wnioskowania o różnych aspektach zachowania człowieka. Należy jednak zadać sobie pytanie czy aby na pewno wnioski płynące z analizy wycinka pozyskanej rzeczywistości pozwalają na generalizowanie i uogólnianie. Celem referatu było porównanie możliwości płynących z analizy tak dużych zbiorów danych z typowym podejściem socjologicznym (ankietowanie, obserwacja a następnie wnioskowanie) oraz przedstawienie wyzwań stojących obecnie przed obliczeniowymi naukami społecznymi zanim wszyscy zachłyśniemy się dostępnością ogromnych zbiorów danych.

 

W spotkaniu uczestniczyli:

  1. Radosław Michalski
  2. Robert Janusz
  3. Paweł Polak
  4. Kamil Mamak
  5. Kamil Trombik
  6. Piotr Gumułka

Lights and Shadows of Inference from Big Data in the Analysis of Social Processes

During the second March meeting, Radoslaw Michalski (Wroclaw University of Technology), gave a guest lecture „Lights and Shadows of Inference from Big Data in the Analysis of Social Processes.”

Big-Data1

The lecture was starting with the question: is Big Data making us more aware of social processes? The speaker attempted clarify what are the recently popular Big Data. Next, he conducted methodological analysis on the application of information technology tools operating on such data in sociological research. This problem has been subjected to interesting critical approach.

The lecture concerned the phenomenon of an inference from Big Data, frequently obtained in an automated way (e.g. IT systems, social networking, telecommunications operators, etc.). In many fields of science, including the computational social sciences,  we have great possibilities to gain this type of data. They allow us to use them to apply them for various aspects of the human behaviour. However, we should ask ourself: are we sure, that conclusions from the analysis of the acquired segment of the reality allow us to generalise and summarise? The purpose of lecture was to compare opportunities arising from the analysis of such large data collections with a typical sociological approach (surveys, observation, inference). The speaker also presented challenges currently facing computational social science and the danger of the availability of large datasets.

 

 

 

23. spotkanie – etyka informacji

18qm7mlihns27jpg

Jak co miesiąc, tak i w styczniu, odbyło się kolejne spotkanie grupy. Tym razem zostało poświęcone problemom związanym z teorią informacji. Podczas spotkania referat pod tytułem: Etyka Informacji. Próba Zarysu Podstawowych Problemów, wygłosił Roman Krzanowski.

W swoim wystąpieniu, Roman Krzanowski przedstawił ważne, chociaż rzadko poruszane problemy, związane z etyką informacji. Wykazał, że we współczesnym świecie, informacja nabiera coraz szerszego znaczenia, stając się jednym z podstawowych problemów. Podjął próbę systematyzacji dotychczasowych teorii, oraz poddał je krytycznej analizie. Zaproponował również nowe ujęcie, przedstawiające perspektywę etyczną. 

Wystąpienie wywołało ciekawą dyskusję, w której pojawiły się pytania o możliwości kwantyfikowania informacji, o wymiar aksjologiczny oraz znaczenie informacji dla człowieka żyjącego w erze informacyjnego przełomu.

W celu bliższego przyjrzenia się problematyce przedstawionej na spotkaniu, prezentacja Etyka Informacji. Próba Zarysu Podstawowych Problemów, autorstwa Romana Krzanowskiego, została udostępniona w tym miejscu.

W spotkaniu uczestniczyli (kolejność alfabetyczna)

  1. P. Gumułka
  2. R. Janusz
  3. R. Krzanowski
  4. P. Polak
  5. A. Sarosiek
  6. W. Zasada

 

17. spotkanie – Era of Cognitive Computing?

smart-machines-book-coverReferat pt. „Era of Cognitive Computing?” podczas marcowego spotkania (20.03.) grupy wygłosił p. Krzysztof Czarnecki (IBM). Wystąpienie przybliżało aktualne wyzwania stojące przed informatyką oraz kierunki rozwoju oprogramowania. Podstawą refleksji stała się książka Smart Machines… Doskonałą ilustrację poruszanych problemów stanowi prezentacja towarzysząca wykładowi K. Czarneckiego.

 

Głównym założeniem przyjmowanym w strategicznym planowaniu rozwoju w IBM jest komplementarność komputera i człowieka. Więcej na ten temat można znaleźć na stronach IBM Research: http://www.research.ibm.com/cognitive-computing/ Z punktu widzenia filozofii szczególnie interesująca jest zmiana w podejściu do komputerów, oprogramowania i roli obliczeń.

Uczestnicy spotkania:

  1. K. Czarnecki
  2. P. Gumułka
  3. R. Janusz
  4. P. Polak

*  *  *

 Dla uzupełnienia warto obejrzeć krótki wywiad z J.E. Kellym III na temat kognitywnej informatyki:

Ciekawym uzupełnieniem wystąpienia jest interesujący film opracowany przez IBM Research, w którym jest mowa o podstawowych założeniach odnośnie przyszłego rozwoju informatyki (Daniel Hillis, Daniel Kahneman, Thomas Malone i in.).

i jeszcze jeden film ukazujący specyfikę cognitive computing widzianą oczyma twórców z IBM:

O problemach nadmiaru danych (Big Data), konieczności wyjścia poza dotychczasowy model przetwarzania danych oparty na architekturze von Neumanna i nadchodzącej rewolucji opowiada Darhmenda Modha:

Interesującym przykładem zastosowań tych rozwiązań z dziedziny szeroko rozumianej sztucznej inteligencji są programy wspomagające diagnozy medyczne. Niektóre z własności opracowanego przez IBM programu WatsonPaths prezentuje poniższy materiał:

Fragment książki można przeczytać tutaj: http://www.scribd.com/doc/146316241/Smart-Machines-IBM%E2%80%99s-Watson-and-the-Era-of-Cognitive-Computing

15. spotkanie – Koncepcja nadejścia osobliwości technologicznej według Raymonda Kurzweila

Kolejne spotkanie grupy badającej recepcje założeń filozoficznych w informatyce zostało poświęcone futurystycznej teorii postępu technicznego. Sławomir Wilk w swoim refereracie „Koncepcja nadejścia osobliwości technologicznej według Raymonda Kurzweila”, przybliżył uczestnikom wizję  jednego z największych entuzjastów transhumanizmu.

Ray Kurzweil twierdzi, że zarówno ewolucja biologiczna i technologiczna podlegają takim samym prawom. Korzystając z uogólnionego prawa Moore’a przekonuje, iż każda kolejna zmiana zachodzi  szybciej. W najbliższej dekadzie pojawi się tyle innowacji, ile miało miejsce w ostatnim stuleciu. Ostatecznie postęp techniczny musi doprowadzi do pojawienia się technologicznej osobliwości. W hipotetycznym momencie rozwój sztucznej inteligencji dojdzie do punktu, w którym przewyższy ludzką inteligencję, radykalnie zmieniając cywilizację i ludzką naturę. W wyniku tych zmian, coraz bardziej zdominowany przez niebiologiczne składniki, człowiek zyska nieśmiertelność. Kurzweil zyskuje zarówno rzesze zwolenników i przeciwników. Ci pierwsi z niecierpliwością wypatrują nadejścia osobliwości. Krytycy wskazują na aspekt mistyczny tej idei oraz na to, że przepowiednie dotyczące bliskiej przyszłości opierają się na niepełnej i niewystarczającej wiedzy.

Podczas dyskusji uczestnicy zastanawiali się jakie skutki dla ludzkości przyniosłaby taka rewolucja i jaki byłby, w jej wyniku, wymiar człowieczeństwa. Rozpatrywano również adekwatność prognozowanych przez Kurzweila ram czasowych.

W spotkaniu wzięli udział:

R. Janusz
P. Polak
M. Wilkowska
P. Urbańczyk
S. Wilk
P. Gumułka
J. Bugajski
A. Sarosiek

14. spotkanie – Informatyka w epoce ponowoczesnej

Alfredo_Marcos

Alfredo Marcos (ur. 1961)

Tematem kolejnego spotkania (12 grudnia 2013 r.) była dyskusja nad koncepcją współczesnej informatyki w ujęciu hiszpańskiego filozofa Alfredo Marcosa. Referat przybliżający tezy Marcosa zawarte w jego książce Filozofia nauki. Nowe wymiary (2012) wygłosił P. Polak.  Po referacie odbyła się dyskusja, w której poddano krytycznej ocenie koncepcje Marcosa, podkreślano dobre wyczucie współczesnych problemów informatyki oraz znaczenie jego pracy na gruncie filozoficznej refleksji nad nauką.

Autoreferat

Marcos w swej pracy przedstawił interesującą diagnozę współczesności, jako czasu, w którym zanegowano podstawowe wartości tworzące kulturę czasów nowożytnych. Współczesność nazywa on „ponowoczesnością”, nie zgadza się jednak, aby utożsamiać ją z myśleniem postmodernistycznym, który nazwał za Holtonem „stylem zmierzającym do myślenia słabego”. Receptą na przezwyciężenie postomodernistycznego pesymizmu ma być swoista kompilacja pomysłów XX-wiecznych fallibilistycznych filozofów nauki (Popper, Pierce) oraz klasycznych pomysłów Arystotelesa poddanych zabiegom reinterpretacyjnym. W ten sposób Marcos zbudował zarys nowej filozofii nauki, jako działu filozofii praktycznej, a fundamentalną jej koncepcją jest roztropność naukowa.

Naukę opisuje Marcos z użyciem pojęć teorii systemów, podkreśla raczej potrzebę współdziałania i sieciowych interakcji zamiast nowożytnego dążenia do demarkacji poszczególnych dyscyplin. Z takiej perspektywy informatyka ukazuje nowe, interesujące perspektywy badawcze. Przede wszystkim traktuje on tę dziedzinę jako naukę o systemach informacji (podobnie jak W. Marciszewski i P. Stacewicz). W takim ujęciu informatyka, która zajmuje się głównie społecznie funkcjonującymi systemami przetwarzania informacji, przeobraża się w dyscyplinę nauk społecznych. Marcos zwrócił również uwagę na aspekty metodologiczne, aksjologiczne i pojęciowe informatyki, które powinny stać się przedmiotem namysłu filozofów nauki. Warto krytycznie przemyśleć pomysły Marcosa, gdyż stanowią one interesujący punkt wyjścia do dyskusji nad kierunkami rozwoju filozoficznej refleksji nad nauką.

Dla zainteresowanych: Prezentacja_do referatu o informatyce ponowoczesnej_(grudzień_2013). Niebawem ukaże się recenzja omawianej pracy Marcosa rozwijająca niektóre przedstawione tu wątki.

Alfredo_Marcos-Filozofia_naukiUczestnicy spotkania:

  1. R. Janusz
  2. P. Polak
  3. P. Gumułka
  4. J. Bugajski
  5. A. Sarosiek
  6. S. Wilk

9. Spotkanie – Roberto Busa SJ i jego hiperteksty

Roberto_Busa_SJ

Roberto Busa (1913-2011)

9 maja 2013 r. odbyło się w Akademii Ignatianum kolejne spotkanie grupy. Referat „Roberto Busa SJ i jego hiperteksty” wygłosił Robert Janusz SJ. Po referacie odbyła się dyskusja W spotkaniu uczestniczyli:

  1. R. Janusz
  2. P. Polak
  3. A. Sarosiek
  4. S. Wilk

Autoreferat

Opierając się na moim artykule: „Roberto Busa i humanistyczna informatyka”, Rocznik Filozoficzny Ignatianum XVIII (2012), ss. 91-106, przedstawiłem szersze omówienie i interpretację Busy koncepcji LD (Lingue Disciplinate). padre_Busa

LD są to „języki zdyscyplinowane”, które można rozumieć jako języki zachowujące prawdę o obiektach danej dziedziny (dyscypliny), a więc umożliwiające także przekłady między językami z klasy LD. Busa sądził, że nasze języki mają jakby korzeń we wspólnym „systemie leksykograficznym”, który stoi w opozycji do Babelu, jakim jest nieuporządkowane, fałszywe użycie języka. Niewątpliwie sygnałem takiego języka zdyscyplinowanego jest matematyka, która jest zrozumiała i uprawiana przez ludzi pokojowo i w każdej kulturze. Busa wierzył, że w końcu da się określić matematycznie wszystkie ludzkie wyrażenia, ale ludzkość jest dopiero u początku tej drogi. Nasz język jedynie sygnalizuje te obszary, które można eksplorować i wyrażać w językach zdyscyplinowanych, prawdziwych, naukowych. Busowskie hiperteksty to nie tyle dzisiejsze internetowe „odsyłacze”, ale obiektywna sieć logicznych znaczeń, w jakie tekst (znaki, programy, system logiczno-matematyczny) wchodzi w relację całościową z człowiekiem (lingwistą, programistą, uczonym) i otaczającym go światem. Można, dzięki poprawnie uprawianym naukom, obejść niszczący Babel.

Robert Janusz SJ